Το ελληνικό περιβάλλον συνεργασίας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και επιχειρήσεων: Πρακτικές συνεργασίας μεταξύ ιδρυμάτων και επιχειρήσεων στο πλαίσιο μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών

Αντικείμενο του έργου  είναι η μελέτη του ελληνικού περιβάλλοντος συνεργασίας μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και επιχειρήσεων στο πλαίσιο μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών. Μεταξύ άλλων, θα αναλυθούν η διαχρονική εξέλιξη των μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών στην Ελλάδα, με έμφαση στην αλληλεπίδραση αυτών με την ελληνική βιομηχανία και το επιχειρηματικό περιβάλλον της χώρας καθώς και την σύνδεση τους με αντίστοιχες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες και δράσεις. Αποτέλεσμα του έργου θα είναι η αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης αναφορικά με την συνεργασία μεταξύ τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και επιχειρήσεων στο πλαίσιο μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών καθώς επίσης και η εξαγωγή συμπερασμάτων αναφορικά με τις δράσεις που θα πρέπει να υιοθετηθούν προς την βελτίωση και επέκταση της συνεργασίας αυτής στο συγκεκριμένο πεδίο.

Το αντικείμενο του έργου περιλαμβάνει τα εξής παραδοτέα:

Παραδοτέο 1: Το ελληνικό περιβάλλον συνεργασίας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και επιχειρήσεων στο πλαίσιο των Προγραμμάτων Μεταπτυχιακών Σπουδών.

  • Βασικά μεγέθη και διαχρονική εξέλιξη ΠΜΣ με ιδιαίτερη έμφαση στα επιστημονικά πεδία που συνδέονται άμεσα με τη βιομηχανία (Industry 4.0)
  • Θεσμικό πλαίσιο συνεργασίας, πρόσφατες μεταρρυθμίσεις, ισχυρά και αδύνατα σημεία, μελλοντικές προκλήσεις και αναμενόμενες εξελίξεις
  • Σύνδεση ελληνικού περιβάλλοντος με ευρωπαϊκές πολιτικές, δράσεις και πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη και επέκταση συνεργασίας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και επιχειρήσεων στο πλαίσιο ΠΜΣ
  • Μελέτες περιπτώσεων – παραδείγματα πρακτικών συνεργασίας από το ελληνικό περιβάλλον
  • Βασικά συμπεράσματα για το ελληνικό περιβάλλον συνεργασίας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και επιχειρήσεων στο πλαίσιο ΠΜΣ (η σημασία της συνεργασίας, κρίσιμοι παράγοντες ανάπτυξης ή περιορισμού της συνεργασίας κλπ.) και προτάσεις για τη βελτίωση/ επέκταση της συνεργασίας στο συγκεκριμένο πεδίο.

Παραδοτέο 2: Το περιβάλλον ανάληψης και εκπόνησης Διδακτορικής Διατριβής στην Ελλάδα: Θεσμικό πλαίσο και βασικά με μεγέθη με έμφαση στην συνεργασία πανεπιστημίων και επιχειρήσεων προς αυτή την κατεύθυνση.

  • Σύντομη ιστορική αναδρομή, διαχρονική εξέλιξη διδακτορικών σπουδών στην Ελλάδα με ιδιαίτερη έμφαση στα επιστημονικά πεδία που συνδέονται πιο άμεσα με την επιχειρηματική δραστηριότητα και τις προκλήσεις του Industry 4.0
  • Υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο γενικά για τις διδακτορικές σπουδές και ειδικότερα για τα διδακτορικά σε συνεργασία ή κατά παραγγελία επιχείρησης
  • Διδακτορικές διατριβές σε συνεργασία με επιχείρηση: υφιστάμενη κατάσταση, προβλήματα, θεσμικά/ κοινωνικά εμπόδια, ισχυρά και αδύνατα σημεία, μελλοντικές προκλήσεις

Παραδοτέο 3: Το ελληνικό περιβάλλον εκπόνησης Διατριβών σε συνεργασία με επιχειρήσεις: η περίπτωση του Βιομηχανικού Διδακτορικού του Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. «Δημόκριτος» και παρεμφερείς πρωτοβουλίες από το ελληνικό περιβάλλον.

  • Σύνδεση ελληνικού περιβάλλοντος με ευρωπαϊκές δράσεις και πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη και επέκταση συνεργασίας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και επιχειρήσεων στο πλαίσιο των διδακτορικών σπουδών
  • Η περίπτωση του Βιομηχανικού Διδακτορικού από το Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. «Δημόκριτος» και άλλα παραδείγματα πρακτικών συνεργασίας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης-επιχειρήσεων στο πλαίσιο διδακτορικής διατριβής από το ελληνικό περιβάλλον
  • Βασικά συμπεράσματα για το ελληνικό περιβάλλον συνεργασίας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και επιχειρήσεων στο πλαίσιο εκπόνησης διδακτορικής διατριβής και προτάσεις για τη βελτίωση/ επέκταση της συνεργασίας στο συγκεκριμένο πεδίο.

Χαρτογράφηση επιχειρηματικής δραστηριότητας, τεχνολογικών εξελίξεων και ρυθμιστικών αλλαγών. Αποτύπωση επιδόσεων και επιπτώσεων. Κατάρτιση εκθέσεων πρόγνωσης των αλλαγών σε τομείς της βιομηχανίας

Αρχικός σκοπός της ερευνητικής διαδικασίας στο πλαίσιο του υπό ανάθεση έργου είναι η αποτύπωση του παραγωγικού τοπίου της εγχώριας βιομηχανίας, σε όρους παραγωγικών οικοσυστημάτων, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί κατόπιν της εγχώριας δημοσιονομικής κρίσης και της πολυετούς οικονομικής προσαρμογής. Από αυτήν τη διαδικασία αναμένεται να αναδειχθούν τα τρέχοντα χαρακτηριστικά της διάρθρωσης του εγχώριου βιομηχανικού τομέα. Το εργαλείο στο οποίο θα βασιστεί η καταγραφή της τρέχουσας κατάστασης είναι η έρευνα πεδίου στις επιχειρήσεις οικοσυστημάτων στον τομέα της βιομηχανίας.

Στους ποσοτικούς δείκτες θα περιλαμβάνονται μεγέθη που αφορούν στην παραγωγή, στην απασχόληση, στις εξαγωγές. Οι επιδόσεις που θα αξιολογηθούν δεν θα βασίζονται στα πλέον πρόσφατα στοιχεία, καθώς, μεταξύ άλλων λόγων, υπάρχει ο κίνδυνος επίδρασης από ακραίες τιμές.  Τα στοιχεία τα οποία θα ληφθούν υπόψη, θα αφορούν σε μια ευρύτερη περίοδο, αυτή από την εκδήλωση της εγχώριας δημοσιονομικής κρίσης το 2010 και κατά τα έτη των Προγραμμάτων Οικονομικής Προσαρμογής, ως προς το πλέον πρόσφατο για το οποίο υπάρχουν στοιχεία. Στα οικοσυστήματα με διαχρονικά κομβικό ρόλο στην ελληνική βιομηχανία ενδεικτικά περιλαμβάνονται τα Τρόφιμα – Ποτά, τα Μεταλλικά και Μη Μεταλλικά Ορυκτά, τα Φαρμακευτικά προϊόντα και τα προϊόντα υγείας, η Ενέργεια και η περιβαλλοντική βιομηχανία. Σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι η ανάδειξη – επιλογή επτά οικοσυστημάτων από το βιομηχανικό τομέα.

Στο πλαίσιο του έργου μελετούνται τα ακόλουθα επτά (7) οικοσυστήματα:

  1. Μεταλλικά και Μη μεταλλικά Ορυκτά
  2. Αγροδιατροφική αλυσίδα
  3. Φάρμακα – Υγεία
  4. Ενέργεια – Περιβάλλον
  5. Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ)
  6. Χημικά – Πλαστικά
  7. Δημιουργικές Βιομηχανίες (Ένδυση, Υπόδηση, Δέρμα)

Μια ενοποιημένη συστημική στρατηγική με επίκεντρο την καινοτομία και ένας Οδικός Χάρτης για την υλοποίησή της: Γιατί είναι αναγκαία, τι περιλαμβάνει, πως υλοποιείται, με ποιους θα προωθηθεί;

Αντικείμενο της έρευνας είναι η συνεισφορά στη διαμόρφωση ενός συνολικού πακέτου ιεραρχημένων και τεκμηριωμένων προτάσεων, εστιασμένων στην αξιοποίηση συγκεκριμένων δυνατοτήτων της χώρας με σκοπό την αντιμετώπιση συγκεκριμένων προβλημάτων και διαπιστωμένων υστερήσεων του εγχώριου συστήματος παραγωγής και καινοτομίας. Οι προτάσεις αυτές εντάσσονται σε μια αναπτυξιακή στρατηγική οικονομικής μεγέθυνσης με κινούσα δύναμη την καινοτομία (“innovation-led growth”) που μπορεί να υλοποιηθεί μέσω ενός συστήματος τεκμηριωμένων δημόσιων πολιτικών (evidence based system of policies) για τη συνδυασμένη προώθηση της έρευνας, της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας εντάσεως γνώσης. Με αυτόν τον τρόπο, η συγκεκριμένη έρευνα σκοπεύει να συμβάλλει στη γενικότερη αναζήτηση πηγών, δραστηριοτήτων και κυρίως τρόπων για να δρομολογηθεί μια αναπτυξιακή τροχιά υψηλότερου δυναμικού και ποιοτικότερου περιεχομένου που θα βασίζεται στην καινοτομία (innovation-based high potential growth) με στόχο την ενδυνάμωση της διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας και την αναβάθμιση της θέσης της ελληνικής παραγωγής στον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας. Έτσι, η διεθνής ανταγωνιστικότητα της χώρας δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από το σχετικά χαμηλό κόστος εργασίας, αλλά θα εδράζεται κυρίως στην τεχνολογική και οργανωτική αναβάθμιση του παραγωγικού και επιχειρηματικού συστήματος, στην αξιοποίηση της γνώσης και την ενεργοποίηση ενός καλά εκπαιδευμένου, μορφωμένου και καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού.

Η προτεινόμενη έρευνα μέσω των ευρημάτων και των πορισμάτων της φιλοδοξεί:

  • Να ενεργοποιήσει τον αναγκαίο δημόσιο διάλογο και να συνεισφέρει στην συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας για «μια Ελλάδα που ερευνά, καινοτομεί, δημιουργεί και επιχειρεί αξιοποιώντας τη γνώση, την τεχνολογία, την καινοτομία και κυρίως κινητοποιώντας και απασχολώντας δημιουργικά και με αξιοπρεπείς όρους διαβίωσης το καταρτισμένο και καλά εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό της»,
  • Να επιδράσει (στο μέτρο του εφικτού) στον σχεδιασμό και την υλοποίηση μιας συστημικής, ολοκληρωμένης και ενοποιητικής στρατηγικής με επίκεντρο την καινοτομία για την ανάπτυξη (innovation for growth strategy).

 

Μια τέτοια επιλογή για να είναι αποτελεσματική πρέπει:

  • Να συνδέεται καταρχήν με την επιδίωξη μιας φιλόδοξης θεώρησης σχετικά με την προοπτική και τη θέση της ελληνικής παραγωγής και ευρύτερα της ελληνικής οικονομίας στον εξελισσόμενο διεθνή καταμερισμό εργασίας και στον αναπτυσσόμενο παγκόσμιο ανταγωνισμό,
  • Να συμπυκνώνεται σε μια σαφή και επίμονη στρατηγική κατεύθυνση που θα υλοποιεί την επιδιωκόμενη θεώρηση και θα εξειδικεύεται σε σαφείς μέσο-μακροχρόνιες και επιλογές και ιεραρχημένες προτεραιότητες,
  • Να καταλήγει σε ένα σύστημα αναγκαίων, αλληλοσυνδεόμενων και τεκμηριωμένων δημόσιων πολιτικών, και
  • Να συνοδεύεται από έναν λεπτομερή οδικό χάρτη (road map) συγκεκριμένων ιεραρχημένων και συντονισμένων μέτρων, δράσεων και παρεμβάσεων που να μπορούν να υποστηρίξουν την Έρευνα, την Καινοτομία και την Επιχειρηματικότητα εντάσεως γνώσης στην Ελλάδα, ως αλληλοσυμπληρούμενων δραστηριοτήτων υψηλής προτεραιότητας και αντίστοιχης αναβαθμισμένης στάθμης και ποιότητας.

Δείκτες Επιχειρηματικότητας, Δικτύωσης και Ανταγωνιστικότητας

Το ερευνητικό έργο φιλοδοξεί να συνεισφέρει στην επίτευξη μιας σειράς από στόχους, επιχειρώντας μια πολυεπίπεδη ανάλυση σε ένα σύνολο εμπειρικών δεδομένων, που καλύπτει τις ερευνητικές συνεργασίες χρηματοδοτήθηκαν μέσω του 7ου ΠΠ. Σε μάκρο επίπεδο, η ανάλυση ξεκινά από τη μελέτη των συνολικών δικτύων που σχηματίζονται σε επίπεδο προγράμματος και θεματικής περιοχής. Σε μέσο επίπεδο, η ανάλυση εστιάζει στις 13 ελληνικές περιφέρειες και στη δικτύωση που επιτυγχάνεται εντός και ανάμεσα σε αυτές. Σε μίκρο επίπεδο αναλύεται ο ρόλος των οργανισμών και των δεσμών που συνδέουν τους οργανισμούς αυτούς. Σημειώνεται τέλος, πως τα προαναφερθέντα τρία επίπεδα ανάλυσης αντιμετωπίζονται σε συνάρτηση με τις δημόσιες πολιτικές που επηρεάζουν το κάθε επίπεδο.

Η μελέτη των αποτελεσμάτων του παρόντος έργου μπορεί να συμβάλλει:

  • στην αξιολόγηση της επίδρασης των ΠΠ σε εθνικό επίπεδο,
  • στην ανίχνευση των πιο αποδοτικών δομών που έχουν δημιουργηθεί,
  • στην κατανόηση των ερευνητικών στρατηγικών των οργανισμών και των αντιστοίχων μοτίβων συνεργασίας,
  • στον σχεδιασμό των μελλοντικών ΠΠ, μέσω προτάσεων πολιτικής για την Ευρώπη.
  • σε προτάσεις πολιτικής σε εθνικό επίπεδο, για τον σχεδιασμό μιας (συμπληρωματικής προς τα ΠΠ) εθνικής ερευνητικής πολιτικής.

Έρευνα:

  • Δρ. Πρωτόγερου Αιμιλία (Ερευνήτρια)
  • Σιώκας Γεώργιος (Ερευνητής)
  • Δρ. Σιώκας Ευάγγελος (Ερευνητής)
  • Τσακανίκας Άγγελος (Επίκουρος Καθηγητής)

Έρευνα στις επιχειρήσεις για την πρόβλεψη των μεταβολών στα περιφερειακά παραγωγικά συστήματα και τις τοπικές αγορές εργασίας

Στόχος Έργου: Μηχανισμός παρακολούθησης

  • Παρακολούθηση και χαρτογράφηση μεταβολών στα παραγωγικά συστήματα, στις αγορές, τις επιδόσεις και συμπεριφορές επιχειρήσεων.
    • Ανάλυση του υφιστάμενου επιχειρηματικού δυναμικού, του τρόπου που διαχειρίζεται τους πόρους/ ικανότητες που διαθέτει ή σχεδιάζει να αναπτύξει σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.
  • Αξιολόγηση δυητικών επιπτώσεων των μεταβολών σε επιχειρήσεις, επαγγέλματα και δεξιότητες και στην οργάνωση της εργασίας
  • Έμφαση στην (υφιστάμενη) δεξαμενή επιχειρήσεων, αλλά ανάδειξη χαρακτηριστικών νέας επιχειρηματικότητας – επιχειρηματικότητας που εστιάζεται στη γνώση (knowledge-based entrepreneurship)

Στο πλαίσιο της έρευνας πραγματοποιήθηκε και μία ημερίδα με θέμα: Παραγωγική Ανασυγνρώτηση με Καινοτομία – Μια σύγχρονη βιομηχανική πολιτικά για την Ελλάδα

Τα αποτελέσματα της έρευνας παρουσιάζονται κάτωθι στις παρουσιάσεις και στο δελτίο τύπου: